Zwłaszcza w przypadku dzieci, zaburzenie mowy jest częstym obiektem drwin ze strony innych osób, co negatywnie przekłada się na ich psychikę. Rodzaje jąkania u dzieci i u dorosłych. Naukowcy wyróżniają 2 podtypy zaburzenia mowy, jakim jest jąkanie: rozwojowe oraz nabyte. Jąkanie rozwojowe jest zapoczątkowane na wczesnym etapie Jąkanie ćwiczenia. Wszelkie ćwiczenia na jąkanie mają na celu wytrenowanie płynność mówienia. Taki trening może obejmować: techniki bezpośrednio wpływające na poprawę mówienia (np. ćwiczenia oddechowe, słuchowe, fonacyjne), ćwiczenia pośrednie, które wpływają na procesy związane z mówieniem, ale nie korygują Dłubanie w nosie na tle nerwowym może wiązać się z napięciem emocjonalnym. Czynności nawykowe są często udziałem dzieci, których potrzeby emocjonalne nie są zaspokajane. Niektóre dzieci dłubią w nosie z chęci zabicia czasu lub zwrócenia na siebie uwagi rodziców. Przyczyną dłubania w nosie może być też nadpobudliwość Z. Tarkowski. Jąkanie wczesnodziecięce. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Warszawa 1997 Z. Tarkowski. Jąkanie. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2002 M. Chęciek. Jąkanie. Diagnoza- terapia- program. Oficyna Wydawnicza Impuls. Kraków 2007 M. Chęciek. Techniki przedłużonego mówienia oraz delikatnego startu mowy wciąż aktualne. Terapia jąkania u dzieci dotyczy treningu płynności mowy i często zawiera również elementy psychoterapii. Ćwiczenia logopedyczne na jąkanie obejmują m.in. metody oddechowe, fonacyjne i słuchowe. Podobnie wygląda leczenie jąkania u dorosłych. W niektórych przypadkach do terapii jąkania włącza się leczenie farmakologiczne. Leczenie i profilaktyka – silna nerwica. Silna nerwica objawy neurologiczne daje zwykle dość nasilone, przy czym zwykle chory jest świadomy ich absurdalności, jednakże nie potrafi ich samodzielnie przezwyciężyć. Nieumiejętność panowania nad fobiami, lękiem czy natręctwami sprawia, że pojawiają się również liczne somatyczne . Ekspert medyczny artykułu Nowe publikacje хCała zawartość iLive jest sprawdzana medycznie lub sprawdzana pod względem faktycznym, aby zapewnić jak największą dokładność faktyczną. Mamy ścisłe wytyczne dotyczące pozyskiwania i tylko linki do renomowanych serwisów medialnych, akademickich instytucji badawczych i, o ile to możliwe, recenzowanych badań medycznych. Zauważ, że liczby w nawiasach ([1], [2] itd.) Są linkami do tych badań, które można kliknąć. Jeśli uważasz, że któraś z naszych treści jest niedokładna, nieaktualna lub w inny sposób wątpliwa, wybierz ją i naciśnij Ctrl + Enter. Epidemiologia Przyczyny Patogeneza Objawy Formularze Komplikacje i konsekwencje Diagnostyka Leczenie Z kim się skontaktować? Zapobieganie Prognoza Jąkanie nazywa się zaburzeniem mowy, które charakteryzuje się naruszeniem prawidłowego rytmu mowy, a także mimowolnymi przerwami w procesie wypowiadania myśli, wymuszonym powtarzaniem poszczególnych sylab słowa lub dźwięków. Ta patologia rozwija się z powodu pojawienia się w narządach artykulacyjnych określonych napadów. Zasadniczo jąkanie dzieci zaczyna się w okresie 3-5 lat - na tym etapie mowa rozwija się w najbardziej aktywny sposób, ale ponieważ funkcja mowy nie jest jeszcze w pełni ukształtowana, może wystąpić pewna "awaria". [1] Epidemiologia Jąkanie występuje u około 5% wszystkich dzieci w wieku sześciu miesięcy i starszych. Trzy czwarte z nich powróci do początku okresu dojrzewania, około 1% utraty mowy utrzymuje się przez całe życie. Należy zauważyć, że jąkanie kilka razy (2-5) dotyka częściej mężczyzn niż kobiety. Zazwyczaj choroba ta objawia się we wczesnym dzieciństwie, a wyniki badania pokazują, że w grupie wiekowej poniżej 5 lat jąkanie rozwija się u 2,5% dzieci. Jeśli mówimy o stosunku płci, liczby zmieniają się wraz z rozwojem dzieci - u dzieci w wieku przedszkolnym proporcje to 2k1 (jest więcej chłopców), a już do pierwszej klasy stają się większe - 3k1. W piątej klasie wskaźnik ten wzrasta do 5k1, ponieważ dziewczęta szybciej się goją. Ponieważ na wczesnym etapie stopa odzysku jest dość wysoka (około 65-75%), całkowita częstość występowania tej wady zwykle nie przekracza 1%. [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9] Przyczyny jąkanie Logopedzi rozróżniają dwa rodzaje jąkania dzieci. Pierwsze z nich pojawia się u dzieci z zaburzeniami w ośrodkowym układzie nerwowym. Wśród możliwych przyczyn występowania - uraz otrzymany podczas porodu, dziedziczności, ciężkiej ciąży w ciąży, skomplikowany poród, częste choroby dziecka w pierwszych latach życia. W pozostałej części rozwija się normalnie, nie ma problemów zdrowotnych. W trakcie badania neurologicznego takie dziecko zwykle wykazuje oznaki zwiększonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego, jak również podwyższony próg konwulsyjnej gotowości mózgu, patologiczne odruchy. Drugi typ tej wady obserwuje się u dzieci, które początkowo nie mają żadnych organicznych lub funkcjonalnych patologii ośrodkowego układu nerwowego. Ten rodzaj jąkania pojawia się z powodu nerwicy wywołanej stresem lub silnego emocjonalnego lub fizycznego przepracowania. W takich przypadkach defekt mowy znacznie się zwiększa, gdy dziecko znajduje się w stanie napięcia nerwowego lub pobudzenia emocjonalnego. [10], [11], [12] Patogeneza Patogeneza jąkania za pomocą jej mechanizmu jest dość podobna do tzw. Dyzartrii podkorowej. W tej chorobie zaburzona jest koordynacja procesu oddychania, głosu i artykulacji. Z tego powodu jąkanie jest często nazywane dysartriami dysrytmicznymi. Ponieważ dochodzi do zaburzenia w interakcji między korą mózgową a jej strukturami podkorowymi, regulacja samej kory jest również zaburzona. W efekcie następuje zmiana w funkcjonowaniu systemu balansowego, odpowiedzialnego za "wstępne przygotowanie" ruchu. W tym artykulacyjnym procesie formowania głosu uczestniczą 2 grupy mięśni, z których jedna jest skurczona, a druga, przeciwnie, odpręża się. Całkowicie skoordynowana i przejrzysta redystrybucja tonów tych mięśni pozwala na precyzyjne, poprawne i szybkie ruchy, które mają ścisłe zróżnicowanie. System Stryopallidarnaya kontroluje racjonalną redystrybucję napięcia mięśniowego. Jeśli ten kontroler mowy jest zablokowany (z powodu patologii mózgu lub silnego podniecenia emocjonalnego), pojawia się skurcz toniczny lub pojawia się kleszcz. Ten patologiczny odruch, w którym występuje zwiększony ton mięśni aparatu mowy, a także naruszenie automatu mowy dziecka, ostatecznie przekształca się w trwały odruch warunkowy. [13], [14], [15], [16], [17], [18], [19] Objawy jąkanie Zwykle słabsze dźwięki w trakcie jąkania brzmią jak przedłużanie lub powtarzanie początkowych sylab wypowiadanego słowa lub powtarzanie poszczególnych dźwięków. Jako objaw jąkania dzieci mogą wciąż mieć nagłe pauzy na początku słowa lub osobną sylabę. Często, wraz z potknięciem w mowie, dziecko jąkające ma również mimowolne skurcze mięśni twarzy, a także mięśni szyi i kończyn. Być może takie ruchy pojawiają się odruchowo, aby pomóc wymowie, chociaż w rzeczywistości tylko wzmacniają wrażenie innych na temat tego, jak trudno jest mówić jątykowi. Ponadto dzieci cierpiące na jąkanie zaczynają bać się poszczególnych słów lub dźwięków, więc starają się zastąpić je niektórymi synonimami lub wyjaśnić opisowo. Czasami zająknięte dzieci starają się unikać sytuacji, w których muszą porozmawiać. Pierwsze znaki Aby pomóc dziecku w porę, ważne jest, aby rodzice nie umknęli chwili, gdy pojawią się pierwsze oznaki jąkania: Dziecko nagle zaczyna odmawiać rozmowy (okres ten może trwać przez 2-24 godzin, a potem znów zaczyna mówić, ale już jąka, dlatego jeśli w takim przypadku, aby mieć czas, aby zabrać dziecko do specjalisty, zanim jeszcze rozpoczął jąkanie, pojawienie się mowy wada jest całkiem możliwa do uniknięcia); Występuje niepotrzebne dźwięki przed frazą (na przykład może to być "i" lub "a"); Na początku zdania należy powtórzyć początkową sylabę lub całe słowo; Wymuszone zatrzymania w środku frazy lub pojedynczego słowa; Przed rozpoczęciem swojej wypowiedzi odczuwa pewne trudności. [20], [21] Psychosomatyka jąkania u dzieci Bardzo popularny jest pogląd, że jąkanie wynika z rozbieżności między ładunkiem emocjonalnym i psychicznym, otrzymywanym przez ciało, a jego zdolnością i / lub zdolnością do jego przetwarzania. Ogólnie około 70% rodziców wskazuje, że tokarki u dziecka spowodowane są pewnym czynnikiem stresu. Wraz z jąkaniem dzieci są często diagnozowane z logoneurozą lub logofobią, co wskazuje, że zaburzenia psychiczne zostały zakłócone. Doprowadziło to do pojawienia się problemów z mową, objawiających się opóźnieniami, wahaniami, zatrzymaniami i spazmami. Formularze Z natury napadów, które pojawiają się podczas procesu mowy, można zidentyfikować toniczne i kloniczne formy jąkania u dzieci. Same drgawki są wdechowe lub wydechowe - zależą od tego, kiedy się pojawiają - podczas wdechu lub wydechu. Z natury przyczyny choroby podzielonej na symptomatyczne lub ewolucyjne (może być neurotyczne lub neurotyczne). Toniczny rodzaj jąkania wygląda jak długie przerwy w procesie mowy lub rozciąganie dźwięków. Ponadto, jąkający zwykle wygląda sztywno i spiętośnie, jego usta są do połowy otwarte lub całkowicie zamknięte, a jego wargi są szczelnie zamknięte. Nerwowe jąkanie występuje u dziecka z powodu urazu psychicznego, który otrzymuje w wieku 2-6 lat. Wygląda jak konwulsja kloniczna, która jest wzmacniana na początku frazy lub z silnym napięciem emocjonalnym. Takie dzieci bardzo się martwią, kiedy muszą porozmawiać lub nawet odmówić rozmowy. Należy zauważyć, że ogólnie rozwój mowy i aparatu ruchowego u takiego dziecka jest w pełni zgodny z wszystkimi etapami wieku rozwoju, a niektóre dzieci mogą nawet wyprzedzić je. Klonowe jąkanie u dzieci wygląda na ciągłe powtarzanie poszczególnych dźwięków / sylab lub całych słów. Nerwowe jąkanie pojawia się zwykle z powodu pewnego braku równowagi mózgu. Ta wada ma następujące objawy: dzieci są podatne na szybkie wyczerpanie i zmęczenie, bardzo drażliwe, nerwowe ruchy. Takiemu dziecku czasami zdiagnozowane są psychiczne objawy patologiczne, charakteryzujące się zaburzeniami odruchów motorycznych i trudnościami w zachowaniu. Takie jąkanie występuje zwykle w ciągu 3-4 lat i nie zależy od obecności i / lub braku urazu psychicznego. Zasadniczo pojawia się w momencie intensywnego rozwoju mowy frazeologicznej dziecka. Dalsze naruszenia nadal wzrastają stopniowo. Mowa staje się gorsza, jeśli dziecko jest zmęczone lub chore. Rozwój ruchów i aparatów mowy odbywa się w odpowiednim czasie lub może być nieco opóźniony. Czasami nerwicowe jąkanie dziecka pojawia się na tle pewnego niedorozwoju jego funkcji mowy. Fizjologiczne jąkanie u dzieci Fizjologiczne iteracje są powtórzeniami w mowie dziecka poszczególnych słów. U małych dzieci obserwuje się je dość często i nie są one uważane za objaw choroby. Uważa się, że jest to objaw fizjologiczny, który jest charakterystyczny dla określonego okresu rozwoju umiejętności mowy dziecka, i jest charakterystyczny dla 80% dzieci podczas aktywnego rozwoju mowy ekspresyjnej w wieku 2-5 lat). Jeśli nie ma żadnych komplikacji, powtórzenie przeminie, gdy dziecko wzmocni odruchy warunkowe wypowiedzi i nauczy się poprawnie wyrażać swoje myśli. Fizjologiczne jąkanie u dzieci jest wynikiem tego, że myślenie dziecka w jego rozwoju wyprzedza rozwój umiejętności mowy. W małym wieku, dzieci są bardzo ograniczone pod względem pojawiających się od swoich myśli, ponieważ mają niewielką słownictwa, jeszcze nie nauczył się ubierać myśli w dobrym stanie i artykulacja nie jest tworzony, dlatego różni się niewyraźne. Fizjologiczna szorstkość mowy u dziecka może pojawić się z powodu pewnych niekorzystnych czynników (takich jak uraz, choroba, nieodpowiednie metody pedagogiczne). [22], [23], [24] Jąkanie się u dzieci w wieku przedszkolnym Manifestacje jąkania mogą pojawić się od 2-3 lat. Od umiejętności językowe są szybko rozwija się w okresie 2-5 lat, charakter mowy dziecka może mieć rozróżnienie - dziecko mówi szybko, w szybkim tempie, połykania koniec zwrotów i słów, bierze przerwę w środku słowa, powiedział na oddechu. W tym wieku takie znaki są naturalnym etapem procesu uczenia się umiejętności mowy, ale dziecko z tendencją do jąkania ma określone zachowanie: W trakcie wypowiedzi często zatrzymuje się, a jednocześnie sztywnieje mu szyja i mięśnie twarzy; Dziecko niewiele mówi, próbuje uniknąć potrzeby rozmowy; Ostro przerywa przemowę, którą zaczął i przez długi czas milczy; Jest w zagubionym i przygnębionym nastroju. Komplikacje i konsekwencje Wśród konsekwencji i komplikacji jąkania są takie problemy: Trudności z adaptacją społeczną; Zmniejszona samoocena; Pojawienie się strachu przed mową, a także strach przed wymawianiem poszczególnych dźwięków; Pogłodzenie wady wymowy. [25], [26], [27], [28], [29], [30] Diagnostyka jąkanie Rozpoznanie jąkania u dzieci może być wykonywane przez neurologa dziecięcego, psychologa, psychiatrę lub pediatrę lub logopedę. Każdy z tych lekarzy trzeba badać historię, dowiedzieć się, czy jąkania dziedziczny, a także uzyskać informacje na temat wczesnego silnika i psychicznego i rozwoju mowy dziecka, aby dowiedzieć się, kiedy iw jakich okolicznościach powstało jąkanie. W diagnostycznym badaniu aparatu mowy jąkającego się dziecka ujawniają się następujące objawy: Forma, lokalizacja, częstotliwość napadów przy wypowiadaniu słów; Dostępne w tempie mowy, oddechu, a także funkcje głosowe; Obecność współistniejących zaburzeń jąkania w mowie i ruchach, a także w logofobii; Okazuje się, że samo dziecko odnosi się do wady, którą ma. Również dziecko poddaje się koniecznie badaniu umiejętności wymawiania dźwięków, słuchu fonemicznego, a także leksykalno-gramatycznej części mowy. Podsumowując, logopeda wskazuje na nasilenie jąkania i jego formę, inne zaburzenia mowy związane z defektem, a także naturę napadów mięśni stawowych. Jąkanie powinno być różnicowane z potykaniem się i tachillacją, a także dyzartrią. Aby wykryć, czy u dziecka w centralnym układzie nerwowym występują zmiany organiczne, neurolog zaleca przejście regefalografii, procedur EEG, MRI mózgu i EchoEG. [31], [32], [33] Z kim się skontaktować? Leczenie jąkanie Terapeuta zajmuje się tym problemem mowy, ale jeśli wada powstaje na skutek urazu psychicznego dziecka, lekarz może wysłać pacjenta na konsultację z psychoneurologiem. Podstawą leczenia jąkania u dzieci jest ustabilizowanie się funkcjonowania koła mowy, które jest również nazywane hamowaniem centrum Broki. W trakcie leczenia zaleca się następujące metody korekcji: Hipnoza; Leki przeciwdrgawkowe i uspokajające; Wanny do relaksu; Akupunktura; Procedury ogólnego wzmocnienia ciała; Trening mowy: mowa rytmiczna lub lekko niemowa, nieznaczne spowolnienie tempa, długa cisza. Ponadto stosowana jest technika, w której aktywowane są inne ośrodki motoryczne ciała. W tym przypadku regulacja oddychania, rytmiczne ruchy za pomocą palców na dłoniach, towarzyszenie mowy ustnej poprzez pisanie na papierze. Zapobieganie W zapobieganiu pojawieniu się jąkania u dziecka ważne jest, aby ciąża matki przebiegała bezpiecznie. Konieczne jest również zadbanie o jego mentalną i fizyczną stabilność i rozwój mowy, wybranie informacji o charakterze rozrywkowym / edukacyjnym, które będą odpowiadały jego wiekowi. Aby zapobiec nawrotowi jąkania, konieczne jest przestrzeganie zaleceń lekarza prowadzącego-logopeda w procesie pracy naprawczej, a także po jej zakończeniu. Musimy stworzyć sprzyjające warunki dla rozwoju dziecka. [34], [35], [36] Prognoza Jąkanie u dzieci zwykle znika całkowicie, jeśli leczenie i terapia zdrowotna są prawidłowo zorganizowane. Czasami mogą wystąpić nawroty choroby w okresie szkolnym i dojrzewania. Wynik leczenia jest najbardziej stabilny, jeśli zaczniesz korektę w wieku przedszkolnym. Im dłuższy okres jąkania dla dziecka, tym bardziej niepewna staje się prognoza. [37] Translation Disclaimer: The original language of this article is Russian. For the convenience of users of the iLive portal who do not speak Russian, this article has been translated into the current language, but has not yet been verified by a native speaker who has the necessary qualifications for this. In this regard, we warn you that the translation of this article may be incorrect, may contain lexical, syntactic and grammatical errors. Jak wskazują badania, jąkanie jest problemem nie tylko logopedycznym. Kluczowe w terapii niepłynności mówienia jest połączenie sił logopedycznych i psychologicznych. Z naszej pracy wynika, że dzieci z tym problemem cechuje podwyższony poziom lęku. Nadwrażliwość emocjonalna stanowi czynnik predysponujący do wystąpienia niepłynności mówienia. Przeżywane przez dziecko lęki, doświadczany niepokój oraz napięcie wzmacnia i nasila objawy jąkania. Jąkanie jest komunikatywnym zaburzeniem płynności mówienia o podłożu wieloczynnikowym, któremu towarzyszą zakłócenia fizjologiczne, psychologiczne, językowe i socjologiczne, a przejawia się skurczami mięśni oddechowych, fonacyjnych i artykulacyjnych, wywołujących kloniczne i toniczne blokowanie jednostek mowy, oraz dysfunkcjami objawów pozajęzykowych pod postacią stanów logofobicznych i współruchów mięśniowych (Chęciek, 2007). Mówiąc o jąkaniu, nie sposób jest wyodrębnić konkretną przyczynę powodującą to zaburzenie mowy. Możemy natomiast mówić o czynnikach, które mogą predysponować dziecko do tego rodzaju trudności, o czynnikach wyzwalających objawy oraz o tych, które mogą je wzmacniać (Szamburski, 1996).POLECAMY Czynniki predysponujące do jąkania Możemy do nich zaliczyć predyspozycje dziedziczne, czyli występowanie jąkania w rodzinie, predyspozycje wrodzone, uwarunkowane istnieniem ewentualnych zaburzeń w okresie życia prenatalnego, poród, w którego niewłaściwym przebiegu można dopatrywać się przyczyn zmian ośrodkowego układu nerwowego dziecka, nieprawidłowości rozwoju w okresie niemowlęcym, nietypowo przebiegającą lateralizację, opóźniony lub przyspieszony rozwój mowy, nadwrażliwość emocjonalną. Czynniki wyzwalające To przede wszystkim reakcja na przeżyty stres bądź przeżywany stres psychologiczny, który może być spowodowany: silnym przestraszeniem, urodzeniem się młodszego rodzeństwa, rozłąką z opiekunami, zmianą sytuacji społecznej, np. pójściem do przedszkola, silnym przeżyciem pozytywnym, np. powrotem, po długiej nieobecności, jednego z opiekunów. Czynniki wzmacniające Do nich należą przede wszystkim: odzyskanie uwagi rodziców, utraconej w momencie pojawienia się młodszego rodzeństwa, rywalizowanie ze starszym rodzeństwem o względy rodziców, naśladowanie jąkania opiekuna i zdobywanie w ten sposób jego akceptacji, która stanowi silne wzmocnienie, karanie rodziców własnym jąkaniem, uciekanie w jąkanie przed trudnymi sytuacjami społecznymi. Terapia upłynniania mowy Każda terapia logopedyczna powinna być prowadzona w ścisłej współpracy z rodzicami, zwłaszcza w przypadku jąkania. W terapii tej dysfunkcji mowy skupiamy się na upłynnianiu mowy dziecka. Na ten aspekt należy jednak spojrzeć szerzej i zdać sobie sprawę z tego, że wypracowanie płynnej mowy w gabinecie logopedy nie musi mieć (i, niestety, często nie ma) przełożenia na sytuacje komunikacyjne, z którymi dziecko spotyka się poza nim. Upłynnianie mowy dziecka to nie tylko ćwiczenia czysto techniczne, związane z samym mechanizmem aktu mówienia. Na płynność mowy wpływają również: samopoczucie, szeroko pojęta sytuacja komunikacyjna (sposób rozmowy, miejsce rozmowy czy też sam rozmówca), a także pewność siebie, poczucie bezpieczeństwa, poczucie własnej wartości, umiejętność rozpoznawania emocji, odczytywania ich oraz przeżywania. Nie sposób jest zatem podejść do diagnozy i terapii jąkania inaczej, jak tylko interdyscyplinarnie. Ze względu na specyfikę tego zaburzenia mowy relacje z rówieśnikami są dla jąkającego się dziecka problematyczne. Wieloczynnikowa koncepcja jąkania zakłada indywidualną kombinację uzupełniających się czynników, które mogą stanowić przyczynę wystąpienia tego zaburzenia mowy. Są to czynniki fizjologiczne, lingwistyczne (związane z mową i językiem), psychologiczne oraz środowiskowe. Badania naukowe wyraźnie pokazują, że brakuje dowodów na to, by w jakimś stopniu rodzice przyczyniali się do powstania jąkania u dzieci (Kloth i in., 1995b). Niemniej jednak uwidacznia się u nich pewnego rodzaju lęk. Jąkanie u dziecka może spowodować zmianę stylu interakcji rodziców (Kloth i in., 1998, Meyers i Freeman, 1985a, 1985b), co może wynikać ze zwiększonego niepokoju wywołanego dysfluencją mowy dziecka (Zenner i in., 1978). Potwierdzono, że rodzice mają większe obawy w interakcji z jąkającym się dzieckiem niż z dzieckiem mówiącym płynnie (Zenner i in., 1978). Dziecko może odczuć zaniepokojenie rodzica i w jakiś sposób zareagować. Może w ten sposób zostać wywarty wpływ na jego świadomość problemu i stosunek do własnej mowy. Niepokój rodziców może determinować rodzaj reagowania na własne dziecko (Biggart i in., 2007; Douglas, 2005), a ich funkcjonowanie w rolach rodzicielskich, wskutek silnych emocji, może stać się mniej spójne (Allen i Rapee, 2005). Zatem nie sposób jest przejść obojętnie wobec uwidaczniającego się u rodziców oraz dzieci lęku. Temu aspektowi, w procesie zarówno diagnostycznym, jak i terapeutycznym należy przyjrzeć się bardzo uważnie. Odczuwanie lęku a jąkanie Uczucie lęku i strachu często towarzyszy nam w życiu codziennym i chroni nas przed różnymi niebezpieczeństwami. Pod wpływem zagrażającego bodźca uruchamia się nasz układ nerwowy i reagujemy ucieczką lub podejmujemy walkę. Nadmierne i częste przeżywanie lęku może jednak utrudniać lub całkowicie dezorganizować życie. Dzieje się tak również z dziećmi. Jeśli nasz pacjent często jest spięty, towarzyszy mu uczucie zakłopotania, jest nadwrażliwy na krytykę, notorycznie unika określonych sytuacji lub miewa widoczne oznaki zdenerwowania (czerwienienie się, szybszy oddech, pocenie się rąk), może mieć trudności natury lękowej. Późne wykrycie problemu może skutkować utrwalaniem się lęków lub rozwojem poważnych zaburzeń lękowych, takich jak: fobie, napady lęku panicznego, zaburzenia depresyjne. Stan psychiczny dziecka ma również decydujący wpływ na przebieg i rozwój jąkania oraz postępy w terapii. W języku potocznym często używamy takich sformułowań jak: nerwicowy, nadwrażliwy emocjonalnie czy neurotyczny. Chociaż określenie „nerwica” nie występuje aktualnie w nowoczesnych klasyfikacjach chorób, to jednak chętnie je stosujemy do określenia stanu naszych pacjentów. Definicje zaburzeń nerwicowych na przestrzeni lat uległy znacznym zmianom. Aktualnie rozumiemy je jako: grupę zaburzeń niepsychotycznych o przewlekłym przebiegu, bogatej i różnorodnej symptomatologii, niekiedy intensywnej i wywołującej u chorego poczucie dyskomfortu i znaczne cierpienie (ICD-10). Niezależnie od kwestii terminologicznych schorzenia określane mianem nerwicowych powinny być rozumiane jako wynik skojarzonego oddziaływania czynników: biologicznych, społeczno-kulturowych oraz psychologicznych, które dotyczą sfery postrzegania, przeżywania myślenia oraz zachowania (Bryńska, 2005). Kluczowe dla nas jest rozróżnienie „lęku jako cechy” oraz „lęku jako stanu”. „Lęk jako stan” jest rozumiany jako stan przejściowy, którego charakteryzuje duża zmienność pod wpływem oddziaływania różnego rodzaju czynników zagrażających. „Lęk jako cecha” rozumiany jest jako względnie stała cecha osobowości i jest odpowiedzialny za różnice indywidualne (Spielberger, 1977). U dzieci z wysokimi wynikami w testach diagnozujących lęk jako cecha jest posiadanie określonej dyspozycji behawioralnej do postrzegania niegroźnych sytuacji jako zagrażających i reagowania na nie stanami lękowymi. Takie dzieci często przeżywają uczucie napięcia, zakłopotania i niższości w kontaktach z innymi, są nadwrażliwe na krytykę, przesadnie oceniają potencjalne zagrożenia (Bryńska, 2005). Większość z nas miewa od czasu do czasu różne stany niepokoju. Niektóre lęki są właściwe dla określonej fazy rozwojowej. Pewne prawidłowości można zaobserwować również u dzieci. Dziecko w czasie swojego rozwoju przechodzi przez pewne fazy stanów lękowych. Mimo różnic indywidualnych, każdy wiek ma swoje właściwości. Lęki te pojawiają się zazwyczaj szybko i dość szybko znikają. Często po okresie przeżywania danego lęku następuje fascynacja jego przedmiotem. Charakterystyka lęków dziecięcych 4 Lęki słuchowe; ciemność; dzikie zwierzęta; wyjście matki 5 Potłuczenie się przy upadku; ciemność; obawa, że matka nie wróci; źli i niemili ludzie; zaczyna rozwijać się wyobraźnia dziecka i tworzy ono wyobrażenia duchów i półludzkich-półzwierzęcych potworów 6 Duże natężenie lęków: bodźce dźwiękowe; duchy; wiedźmy; obawa przed zgubieniem się, lęk przed ogniem, wodą, błyskawicami; lęk przed samodzielnym zasypianiem i pozostaniem samym w domu; obawa, że matce może stać się coś złego; lęk przed pobiciem przez innych, skaleczeniem i widokiem krwi; obawa przed zranieniem 7 Ciemność, strych, piwnice; duchy, wiedźmy; lęk przed wojną, szpiegami i włamywaczami, ludźmi chowającymi się w szafach; przed brakiem akceptacji ze strony innych 8–9 Mniejsza liczba i natężenie lęków dotyczących ciemności czy wody; obawy dotyczą głównie własnych zdolności, porażki i szkoły; lęki zapoczątkowane w mediach 10 Dużo lęków: dzikie zwierzęta, węże; ogień; przestępcy i mordercy, włamywacze 11–12 Lęk przed brakiem akceptacji ze strony rówieśników; lęki związane z wyglądem i niepowodzeniami Podczas wywiadów psychologicznych z rodzicami bardzo często oprócz problemu jąkania zgłaszany jest również problem dużej wrażliwości emocjonalnej dziecka. Rodzice sygnalizują nadmierne przejmowanie się codziennymi sprawami przez swoje pociechy. Często podają, że dziecko nie chce samo spać, ponieważ się boi. Deklarują, że z trudem przyjmują uwagi innych osób. Rodzice opowiadają o dużych ambicjach swojego dziecka, perfekcjonizmie i często powracających stanach lękowych. Nierzadko przytaczają przykłady o trudnościach w zasypianiu, wybudzaniu się w nocy czy trudnościach w nawiązywaniu kontaktów z innymi. Niepłynność mowy a nadwrażliwość emocjonalna W latach 2011–2014 w Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej TOP w Warszawie zostały przeprowadzone badania psychologiczne dzieci z problemami niepłynności w mówieniu pod kątem nadwrażliwości emocjonalnej. Badania prowadzone były przez Alicję Pałac-Nożewską i objęły próbę 35 dzieci, w tym 13 dziewczynek oraz 22 chłopców. Z uwagi na duże zróżnicowanie wiekowe podzielono grupę na dwie podgrupy. Pierwszą z nich stanowiły dzieci w wieku 4–6 lat, drugą – dzieci w wieku 7–12 lat. Zarówno młodsze jak i starsze dzieci zostały poddane badaniom testami projekcyjnymi. Starsze dzieci dodatkowo zostały przebadane kwestionariuszami osobowości. Lęki badanych dzieci z obu grup wiekowych, uwidocznione w testach projekcyjnych, zostały podzielone na następujące kategorie: lęki pochodzące z wyobraźni (np.: ciemność, duchy, koszmary, potwory, horrory, smoki, przestępcy), lęki związane ze zwierzętami (np.: niedźwiedzie, nietoperze, pająki, wilki, pszczoły, rekiny), lęki związane z przyrodą (np.: wulkan), lęki natury społecznej (np.: wyśmiewanie, samotność, obawa popsucia czegoś), lęki związane ze szkołą (np.: koleżanki i koledzy, bicie, język polski [przedmiot], oceny w szkole, samotność), lęki związane z rodziną (np.: kłótnie rodziców, opuszczenie przez ojca, bicie, gniew rodziców, krzyk rodziców za słabe oceny, złość mamy, śmierć kogoś bliskiego), lęki związane ze zdrowiem. Wśród dzieci badanych testami projekcyjnymi widać wyraźną różnicę między dziewczynkami a chłopcami. Wśród dziewczynek w wieku przedszkolnym dominują lęki pochodzące z wyobraźni oraz związane ze szkołą. W wieku szkolnym lęki te przybierają na sile, co jest ogólną tendencją większości skategoryzowanych lęków. Warto zauważyć, że lęki związane ze szkołą pojawiają się u dziewcząt już w wieku przedszkolnym (u ponad 60% badanych), co może sugerować tendencje do nadmiernego zamartwiania się przyszłością. Wśród chłopców w wieku przedszkolnym dominują lęki pochodzące z wyobraźni. Można wyodrębnić również te związane z przyrodą (u dziewcząt nie występowały lęki tej kategorii). W wieku szkolnym następuje jednak wyraźny przyrost lęków natury społecznej, tych związanych ze szkołą oraz rodziną. W tym okresie ma miejsce również wyraźna tendencja spadkowa lęków związanych z wyobraźnią, zwierzętami i przyrodą. W przeprowadzonych badaniach dzieci jąkające się uwidoczniły wyraźne powiązanie między kategoriami przeżywanych lęków (pochodzące z wyobraźni, natury społecznej, związane ze szkołą i rodziną) a czynnikami niejednokrotnie wyzwalającymi i/lub wzmacniającymi jąkanie. Ze względu na specyfikę tego zaburzenia mowy relacje z rówieśnikami są dla jąkającego się dziecka problematyczne. Możliwa logofobia (a także przewidywanie trudności w płynnym mówieniu i reakcji otoczenia na objawy jąkania) oraz problemy w relacjach występujące w rodzinie i bliskim, ważnym dla dziecka otoczeniu mogą predysponować dziecko do silniejszego przeżywania lęku, czego następstwem są często wzmocnione objawy jąkania. Warto podkreślić, że rodzice, sygnalizując nadwrażliwość swoich dzieci, często podkreślają, iż fakt ten znacząco wpływa na ich codzienne życie i często nawet je dezorganizuje. Zauważyli, że emocjonalność oraz podatność na stres nasilają jąkanie, co również potwierdzają badania przeprowadzone w poradni. Dodatkowo wyniki badań starszych dzieci, badanych kwestionariuszami osobowości, wskazują na ogólną tendencję do przeżywania lęków, niepokojów oraz doświadczania różnego rodzaju obaw wraz z towarzyszącymi im objawami psychosomatycznymi. W badanej grupie można zauważyć większe tendencje neurotyczne u chłopców niż u dziewcząt. Pozwala to postawić hipotezę o wyższym poziomie lęku u chłopców z problemem jąkania aniżeli u dziewcząt. Częściej u chłopców można zaobserwować drżenie rąk, przyspieszone bicie serca, zamartwianie się czy negatywne myśli lu... Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów Co zyskasz, kupując prenumeratę? 6 wydań magazynu "Forum Logopedy" Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online Możliwość pobrania materiałów dodatkowych ...i wiele więcej! Sprawdź Tiki nerwowe u dziecka Tiki nerwowe u dziecka, czyli mimowolne, powtarzające się skurcze mięśni, często pojawiają się u dzieci i są powodem niepokoju rodziców. Tiki nerwowe zazwyczaj mijają same, ale warto skonsultować je z lekarzem. Tiki u dziecka mogą bowiem towarzyszyć niektórym chorobom. Tiki nerwowe u dziecka to powtarzające się, mimowolne ruchy, np. mruganie, potrząsanie głową, drganie ust, powieki, marszczenie czoła, zaciskanie pięści czy wzruszanie ramionami. Czasem tikom towarzyszą dźwięki: chrząkanie, pociąganie nosem, cmokanie, powtarzanie jakiegoś słowa. Większość dzieci nie zdaje sobie sprawy z tików i nie jest w stanie ich kontrolować. Tików nerwowych u dziecka nie można ignorować. Nawet, jeśli nie świadczą o chorobie, są sygnałem problemów. Zazwyczaj bowiem tiki nerwowe pojawiają się na tle psychicznym – są związane ze stresem, brakiem poczucia bezpieczeństwa, nadmierną surowością rodziców lub brakiem granic w wychowaniu. Jeśli dziecko narażone jest na strach, niepewność, konflikty, może zareagować tikami. Co ważne, tiki nerwowe mogą mieć podłoże genetyczne, a czynniki, takie jak stres mogą je dopiero ujawnić. Sprawdź: Choroby neurologiczne u dzieci - jak się objawiają? Spis treściTiki nerwowe - rodzajeTiki nerwowe u dziecka - przyczyny i przebiegCo robić, gdy obserwujesz tiki nerwowe u dziecka? 5 pomysłów na wzmocnienie koncentracji u dziecka Tiki nerwowe - rodzaje Tiki nerwowe można podzielić na 2 typy: proste - dotyczą jednej, małej grupy mięśniowej, występują np. w obrębie twarzy (drżenie powiek), może to być także drżenie palca, złożone - obejmują kilka grup mięśniowych. Tiki nerwowe dzieli się także na przewlekłe, przemijające i nieokreślone. Tiki nerwowe mogą mieć charakter ruchowy (motoryczny) lub wokalny (głosowy). Oba rodzaje tików mogą występować równocześnie lub osoba może mieć tylko tiki ruchowe lub tylko wokalne. Do ruchowych tików nerwowych można zaliczyć niekontrolowane ruchy kończyn górnych i dolnych, wzruszanie ramionami, mruganie powiek, a nawet podskakiwanie. Głosowymi tikami nerwowymi są pochrząkiwanie, wzdychanie, gwizdanie, sapanie. Polecamy: Przestymulowanie - jak nadmiar bodźców wpływa na rozwój niemowląt? Tiki nerwowe u dziecka - przyczyny i przebieg Tiki nerwowe u dzieci mogą mieć podłoże psychiczne i występować u bardzo małych dzieci. Tiki nerwowe wywołane zaburzeniami pracy mózgu mogą być wynikiem przebytych traum i urazów. Tiki nerwowe ruchowe i głosowe często towarzyszą stanom lękowym i natręctwom - mogą wynikać z rozdrażnienia i niedoborów witaminowych, zwłaszcza witaminy b3 i magnezu. Tikom nerwowym często towarzyszy lęk, niepokój, zaburzenia emocjonalne, swędzenie, które ustępują bezpośrednio po wykonaniu tiku. Zobacz także: Antydepresanty dla dzieci - czy dzieci powinny je przyjmować? Co robić, gdy obserwujesz tiki nerwowe u dziecka? Staraj się wyciszyć dziecko, poczytaj mu, przytul je albo głęboko razem pooddychajcie. Relaksująco zadziała też spacer i kontakt ze zwierzętami. Ogranicz telewizję i komputer, które bardzo obciążają układ nerwowy malca. Nigdy nie karz dziecka za tiki, nie krytykuj, nie ośmieszaj. Nie każ mu przestać – to bezskuteczne, bo dziecko nie jest w stanie tego zrobić. Przede wszystkim trzeba poszukać przyczyny i starać się ją usunąć. Zastanów się, co może być przyczyną stresu u malca. Może go wywoływać rodzinny konflikt, brak rutyny w życiu dziecka, brak konsekwencji w wychowaniu. Maluch musi mieć ustalone godziny posiłków, snu, musi znać klarowny system zakazów i nakazów. Możliwe, że trzeba będzie skorzystać z pomocy terapeuty. Jeśli obserwujesz powtarzające się tiki nerwowe u dziecka, które nie mijają, nie czekaj, aż ich częstotliwość się zwiększy, ale skonsultuj się z lekarzem. Pediatra zapyta o częstotliwość występowania tików, kiedy się zaczęły, co może wywoływać u dziecka stres. Być może wypisze skierowanie do neurologa, który ewentualnie zleci badania: tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, elektroencefalografię, by wykluczyć choroby (epilepsję, zespół Tourette’a). Zobacz: Rytuały, które pomogą dziecku zasnąć Co wiesz na temat rozwoju dziecka w 3. roku życia? Pytanie 1 z 7 Ile wynosi przeciętny zasób słów 3-letniego dziecka? 500 słów 1000 słów 2000 słów Jąkanie u dzieci bywa przejściowe, czyli rozwojowe. Zwykle mija samoistnie, choć u niektórych dzieci się utrzymuje. Gdy dziecko przez dłuższy czas zacina się przy mówieniu, warto pójść do logopedy, nawet jeśli maluch ma dopiero dwa lata. Odpowiednio prowadzona terapia może pomóc pozbyć się problemu. Do specjalisty warto pójść zawsze, gdy w mowie dziecka pojawi się coś niepokojącego, nie tylko wtedy, gdy się jąka. Im wcześniej zacznie się terapię, tym lepiej. Wielu rodziców przyjmuje postawę: „samo minie’’, ale ocenę, czy dziecku potrzebna jest pomoc, lepiej zostawić logopedzie. To on oceni, czy jąkanie u dziecka trzeba leczyć, czy jest szansa, że samo ustąpi. Spis treści: Jąkanie – przyczyny Jąkanie u dzieci na tle nerwowym Czy jąkanie minie samo? Jakie objawy jąkania powinny zaniepokoić? Terapia jąkania u dzieci Ćwiczenia na jąkanie Czy jąkanie można trwale wyleczyć? Jąkanie – przyczyny Kalendarz rozwoju dzieckaNarzędzia dla rodziców Jąkanie pojawia się najczęściej między 2. a 3. rokiem życia. W tym czasie rozwój intelektualny dziecka przewyższa możliwości aparatu mowy – umiejętność wypowiadania myśli rozwija się dużo później niż umiejętność samodzielnego myślenia. Choć dziecko zna wiele słów, jego aparat mowy nie jest jeszcze dostatecznie sprawny. A wtedy może się jąkać, szczególnie jeśli jego wypowiedzi towarzyszą spore emocje. Dziecko zacina się, bo ma coś ważnego do powiedzenia lub obawia się, że dorośli nie słuchają go z uwagą. Czasem dlatego, że jest: speszone, ośmieszane, nakłaniane do recytacji wbrew swojej woli, wywołane do odpowiedzi z zaskoczenia. W takiej sytuacji zacina się na początkowej części wypowiedzi – powtarza sylaby, a nawet całe wyrazy. Bardzo często zacina się na spójnikach i przyimkach. Oto najczęstsze przyczyny jąkania się u dzieci: Opóźnienie rozwoju mowy lub artykulacji. Dziecko ma trudności z opanowaniem trudniejszych głosek i wypowiadaniem swoich myśli. Stres emocjonalny. Np. rozwód rodziców, choroba w domu, wypadek, zła atmosfera, wzmożone napięcie emocjonalne wywołane zbyt długim oglądaniem telewizji, graniem na komputerze. Występowanie jąkania w rodzinie. Nie musi być dziedziczne, maluch jąka się, bo je naśladuje. Przestrach. Np. gdy malec bardzo się czegoś zlęknie. Zaburzenia centralnego układu nerwowego. Czasami ciężki poród czy nieprawidłowości w życiu prenatalnym mogą uszkadzać mózg, co sprawia, że dziecko się jąka. Nasilenie jąkania zależy od pory dnia, samopoczucia, także od tego, czy wypowiedź jest o sprawach znajomych, minionych czy przyszłych. Jąkanie zanika, gdy osoba zacinająca się mówi wolniej, szeptem, w hałasie albo gdy... śpiewa. Jąkanie u dzieci na tle nerwowym Jąkanie często dotyka dzieci nadwrażliwe, które niepłynną mową mogą reagować nie tylko na bardzo stresujące sytuacje. Czynnikami wyzwalającymi jąkanie u dziecka mogą być: rozłąka z rodzicami narodziny rodzeństwa pójście do przedszkola czy zmiana środowiska silne pozytywne przeżycie, np. otrzymanie wymarzonego prezentu czy spotkanie z rodzicem po długiej rozłące. Czy jąkanie się minie samo? Większość dzieci wyrasta z tej niepłynności mowy nawet bez terapii. Nie ma jednak gwarancji, że rozwojowe jąkanie minie samoistnie. Im dziecko jest starsze, tym mniejsze są szanse na to, że samo przestanie się jąkać. Jakie objawy jąkania powinny zaniepokoić? Objawy, które powinny cię zaniepokoić to: tiki mruganie oczami ruchy głową grymasy twarzy, które towarzyszą jąkaniu. Bądź również czujna, jeśli dziecko coraz częściej się zacina. Niepokoić powinno także to, że dziecko, starając się poprawnie wysłowić, napina mięśnie twarzy i ma kłopoty z oddychaniem. Dopóki jest małe, nie zdaje sobie z sprawy, że jąkanie to jakiś problem. Ta świadomość przychodzi około piątego, szóstego roku życia. Wtedy może do tego pojawić się strach przed mówieniem, dziecko zacznie unikać pewnych słów, dźwięków. Niestety, silne emocje, które temu towarzyszą, sprawiają, że jąkanie się nasila. W takiej sytuacji terapia logopedyczna jest niezbędna, przyda się też pomoc psychologa. Terapia jąkania u dzieci Są dwie równoległe drogi leczenia jąkania: Zmiana postawy rodziców. Jąkający się maluch potrzebuje spokoju, cierpliwości i zrozumienia. Praca z dzieckiem. Nauka mówienia z opanowaniem napięcia mięśniowego i lęku przed mówieniem – z pomocą ćwiczeń oddechowych, relaksacyjnych, psychoterapii i ćwiczeń logopedycznych (ważne jest, by były one także prowadzone w domu). Jąkanie u dzieci w wieku szkolnym jest dla nich samych dużym problemem. O ile w przedszkolu rówieśnicy są na ogół bardziej tolerancyjni, to w szkole jąkające się dziecko może spotkać się z wyszydzaniem i prześladowaniem. Dlatego wadę warto leczyć wcześniej, zanim dziecko pójdzie do szkoły. Jeżeli jąkanie pojawi się dopiero w szkole, może to być znak, że dziecko zmaga się z napięciem emocjonalnym, które wywołuje niepłynną mowę. W takiej sytuacji trzeba skonsultować się ze specjalistą, ustalić przyczyny problemu i podjąć adekwatną do nich terapię. Jąkanie u dzieci – ćwiczenia W terapii jąkania stosuje się bardzo różne ćwiczenia, których celem jest kontrola nad oddechem i napięciem mięśniowym. Logopedzi często wykorzystują następujące ćwiczenia na jąkanie: ćwiczenia oddechowe: w pozycji leżącej nauka i doskonalenie oddechu brzuszno-przeponowego, dmuchanie na różne przedmioty, ćwiczenia oddechowo-emisyjne: długie wymawianie na jednym pełnym wydechu szeptem i głośno samogłosek: a, o, u, e, i, y, ćwiczenie szerokiego i miękkiego otwierania oraz zamykania ust i warg, ćwiczenia płynnego łączenia samogłosek: długie wymawianie na jednym pełnym wydechu szeptem i głośno samogłosek z tzw. chuchającymi przerywnikami, np. chao – chao – cho, chae – chae – che, ćwiczenia mówienia: terapeutyczne czytanie tekstu, opisywanie ilustracji, śpiewanie, recytowanie tekstu szeptem i głośno, ćwiczenia delikatnego startu mowy. Czy jąkanie można trwale wyleczyć? Tak, choć nie ma gwarancji, czy nie wróci (np. w chwili wielkich emocji). Ważne jest, aby dziecko jak najszybciej się z tym problemem uporało. Wprawdzie dzieci, które się jąkają, intelektualnie rozwijają się tak jak inne, ale zdarza się, że są źle traktowane przez rówieśników (maluchy są odrzucane przez grupę, wyśmiewane, nawet uważane za opóźnione w rozwoju, a jąkającym się dorosłym trudniej znaleźć pracę). Ciężko wtedy realizować swoje życiowe plany. Zobacz też: Jak rozwija się mowa 3-latka? Prawdy i mity o nauce mówienia Jak wygląda wizyta dziecka u psychologa? Jakie są przyczyny jąkania? Naukowcy mają rozmaite przypuszczenia, ale żadnej pewności. Wśród przyczyn jąkania wymienia się wady układu nerwowego, nieprawidłową pracę aparatu mowy i słuchu, a nawet zaburzenia oddychania. Dużą rolę w jąkaniu odgrywają też emocje. Jąkanie przyczyny Spis treściPrzyczyny jąkania: nieprawidłowe oddychaniePrzyczyny jąkania: problemy emocjonalneLeczenie jąkania Przyczyny jąkania do dziś są niewyjaśnione. Zazwyczaj jąkanie pojawia się w dzieciństwie. Badania wyraźnie pokazują, że dzieci, których bliscy krewni jąkają się, cierpią na tę dolegliwość trzy razy częściej. Zauważono również, że matki dzieci jąkających się mówią szybciej niż inne i zarzucają dzieci pytaniami i żądaniami. Jąka się więcej chłopców niż dziewczynek co z kolei wiąże się z faktem, że dziewczynki mają lepiej rozwinięte ciało modzelowate łączące prawą i lewą półkule mózgu. W badaniach obrazowych rezonansem magnetycznym mózgów osób jąkających się widać, że aktywność prawej półkuli jest większa niż lewej, tej odpowiedzialnej za mowę. Przyczyny jąkania: nieprawidłowe oddychanie Brak płynności mowy może być spowodowany różnymi zaburzeniami oddychania. U osób jąkających się neurolodzy obserwują niepełny wydech spowodowany zbyt szybkim następnym wdechem, oddychanie piersiowe przy ściśniętej przeponie i nieuruchamianiu brzusznych mięśni oddechowych, oddychanie asymetryczne, kiedy jedna część przepony pracuje w innym rytmie niż druga, zaciskanie strun głosowych, skurcze mięśni języka i podniebienia. Przyczyny jąkania: problemy emocjonalne Jąkanie po przeżyciu jakiegoś urazu psychicznego może wystąpić nie tylko w dzieciństwie, ale też w życiu dorosłym. Z jąkaniem związane są emocje: lęku, strachu, poczucia winy, strachu przed karą i wrogości. Jąkanie zdarza się częściej osobom z niską samooceną i małym poczuciem własnej wartości. Jest często powodem błędnego koła, bo pod wpływem jąkania i związanego z tym stresu komunikacyjnego samoocena obniża się jeszcze bardziej. Jąkanie bywa objawem nerwicy lub przyczynia się do jej pogłębiania. O neurologiczno-emocjonalnym podłożu jąkania może świadczyć też fakt, że często towarzyszą mu niekontrolowane ruchy: odwracanie i wysuwanie głowy, marszczenie czoła, napinanie szyi, drgania mięśni policzka, napinanie mięśni torsu, podnoszenie i marszczenie brwi, skurcze języka i podniebienia, a nawet kołysanie się i tupanie. Leczenie jąkania W przypadku dzieci terapia zaczyna się od rodziców. To ich trzeba nauczyć by mówili do dziecka wolniej, wyraźniej, nie zarzucali go poleceniami ani uwagami. Muszą też wykazać cierpliwość w słuchaniu dziecka, nawet jeśli nie mówi płynnie, bo zniecierpliwienie, krytykowanie lub karcenie tylko pogłębia zaburzenie. Ważne są ćwiczenia z logopedą, który pracuje nad wymowa, zwłaszcza trudnych wyrazów, bo u wielu osób jąkających się trudności w wypowiadaniu objawiają się przy konkretnych słowach. W terapii potrzebne są także wykonywane pod kierunkiem logopedy ćwiczenia aparatu głosu i gimnastyka mięśni oddechowych. Warto także zbadać działanie aparatu słuchu u dziecka, bo jego dysfunkcje mogą przyczyniać się do jąkania. W leczeniu jąkania stosuje się również psychoterapię. Ćwiczenia z logopedą i psychoterapia jest też dobrą metodą leczenia jąkania u dorosłych. Istnieją firmy, które organizują specjalne wyjazdowe turnusy terapeutyczne dla osób jąkających, zarówno dzieci jak i dorosłych.

jąkanie u dzieci na tle nerwowym